Zie,

Ik maak

alles nieuw

Wijsgerig Festival DRIFT 2022 | 21 mei 19:00 | Tempel & Cinetol (Tolstraat 160)

Klik om het blokkenschema te bekijken / Click to view the schedule

21.15—22.00

Wayward thinking: getting lost in the Anthropocene

As the notion of the Anthropocene travelled beyond its cradle in stratigraphic debates, it made us all too familiar with the unsettling epochal shift it marks, making itself at home in the current imaginary of the end times. But rather than an end (or a beginning, for that matter)  Bertoni experienced the Anthropocene as a non-Euclidian spacetime quagmire: a viscous, dense, thick matter, a fractal looping, forever bogging down the shiny, smooth, and polished turns of ecomodernist designer futures, the neat definitions of scientists, as well as the good-intentioned reflections of academics.

To illustrate this, in this presentation Bertoni retraces some of his own expeditions into the Anthropocene, from earthworm burrows to transplanetary portals linking open pit mines in Spain with craters on Mars, all the way to the threads that weave together history and fiction across alternate timelines, institutions, and formats. Instead of seeing the Anthropocene as a turning point, his own forays led him to savor its genre-bending transdisciplinary transmediations not as a well-defined shift but as the (always different and changing) act of shifting. Being wayward, in this morass, is not a liability but a direction, then. There’s no bridge crossing the Anthropocene, but getting lost in its swampy mess, following its winding, criss-crossing, overlapping paths – with their decay and danger as well as their beauty and breath – is perhaps one way through.

21.30—22.15

Kritischer Posthumanisme en Plessner: het utopische standpunt

Het post-humanisme kent verschillende kleuren en varianten. Het kritische post-humanisme wil alle vormen van essentialisering van de mens overwinnen, en staat kritisch tegenover aloude essentialiseringen van het menselijk bestaan, die we vanuit de filosofische anthropologie kennen. Daarbij lijken ze echter voorbij te gaan aan de filosofische anthropologie van Helmuth Plessner, die er juist vanuit gaat dat het een essentiele eigenschap van de mens is dat die zich niet laat essentialiseren. Vanuit dat standpunt laat zich het utopisme van het kritische post-humanisme kritiseren, en misschien verder ontwikkelen tot een echt inclusief en utopisch standpunt. Daarover ga ik graag met het pubiek in discussie.

19.15—20.00

Van wereld naar aarde: filosofische ecologie van een bedreigde planeet

Vincent Blok is associate professor in Philosophy of Technology and Responsible Innovation at the Philosophy Group, Wageningen University (The Netherlands). He is also director of the 4TU.Ethics Graduate School in the Netherlands. Together with seven PhD candidates and four Post-docs, he reflects on the meaning of disruptive technologies for the human condition and its environment from a continental philosophical perspective. His books include Ernst Jünger’s Philosophy of Technology. Heidegger and the Poetics of the Anthropocene (Routledge, 2017), Heidegger’s Concept of philosophical Method (Routledge, 2019) The Critique of Management. Toward a Philosophy and Ethics of Business Management (Routledge, 2021), and Van wereld naar aarde. Filosofische ecologie van een bedreigde planeet (Boom, 2021). See www.vincentblok.nl for more information about his current research.

23.15—00.00

Liefde en revolutie

We filosoferen over activisme met Lotte Spreeuwenberg (werkzaam aan Universiteit Antwerpen) en Gaia Willemars (schrijver uit Amsterdam). Lotte Spreeuwenberg geeft een korte lezing over hoe het kader van de ‘hysterische en boze activist’ niet klopt: activisme is juist een beweging van liefde. Haar boek Liefde en Revolutie geeft een filosofisch argument voor waarom activisme gezien kan worden als een morele handeling. Gaia Willemars spreekt over de verschillende motieven voor verzet. Hierbij zal ze ingaan op kwetsbaarheid, wraak en liefde als hoofdredenen om in actie te komen. Na twee korte vertellingen gaan beide sprekers met de zaal in gesprek over filosofie en activisme.

21.15—22.00 (online)

African philosophy in a global context

Prof. Masolo was born and brought up under the British colonial rule in his native Kenya, and was awarded a doctoral degree in philosophy at the Università Gregoriana in Rome, Italy. His research interests reflect a critical awareness of this personal and cultural history by seeking to analyze, explain, and understand, first, philosophical traditions as both part and functions of social histories and, two, the philosophical significance of African cultures and their contributions to philosophical discourses in a global context. In this context, Prof. Masolo’s work intersects with the global perspectives and interests in Pan-African Studies and the Humanities Programs at the University of Louisville. In his latest book Masolo investigates the boundaries between self and other, universal and particular and individual and community with a critical awareness of the colonial structures embedded in philosophy.

20.15—21.00

Over mammoeten, muggen en megalomanen

In het antropoceen maken we momenteel de zesde massa-uitsterving van soorten door; de enige ooit die is veroorzaakt door de mens. Sommige natuurbeschermers verwelkomen nieuwe technologieën om bedreigde diersoorten te redden en de biodiversiteit te vergroten. We zouden uitgestorven soorten terug kunnen brengen door zogenaamde ‘de-extinctie’. Ook zouden we invasieve soorten kunnen uitroeien door middel van zogenaamde ‘gene drives’. Deze technieken zijn interessant omdat conservatie-doeleinden behaald zouden kunnen worden zonder dat hiervoor dieren hoeven te lijden. Omdat wij soorten hebben laten uitsterven, kun je bovendien betogen dat wij moreel verplicht zijn ze weer terug te brengen. Toch roepen deze technologieën ook morele problemen op en stellen ze natuurbeschermers voor een dilemma: doordat de technologieën steeds verder ingrijpen in de natuur verstoren zij fundamentele conservatie-waarden.

22.15—23.00

Spacetime Emergence from Quantum Gravity

All of our experiences with the world occur at some location in space, and at some point of time: like all other physical objects, we exist in space and time. Actually, we exist in 4-dimensional spacetime according to Einstein’s theory of relativity, which says that gravity is the curvature of spacetime. But what if spacetime does not exist fundamentally? Various attempts to construct a new fundamental theory of physics, called quantum gravity, suggest that perhaps spacetime as we experience it is only an emergent concept: one that works well from our perspective, but which is only an approximation to a more-basic reality that exists outside of spacetime. In this talk, Crowther introduces these ideas and gives some possible explanations of what it could mean for spacetime to be `emergent’.

19.30—20.15

Sapidus “tasty,” from sapere “have a taste” (also “be wise;” see sapient)

In The Five Senses, Serres reminds us of the fact that the although sapiens may refer to wisdom, the word sapere in the first place refers to taste, to having a taste, and then to be wise. We are savoring animals, animals to whom the sense of taste matters, before we speak. Through our sense of taste and smell, we turn the public into private (see also the parasite, 144). In this presentation Dolphijn explores the importance of sharing a meal, with Serres, and what this means for establishing the common? What does Serres mean when he concludes that the habits of taste are ‘continuous with a culture’ (169)? What does it mean to share the table with others?

20.15—21.00 (online)

What is human about ‘human rights’?

One of the confounding problems with Western liberalism is the large gap between normative assertions and reality. This gap manifests itself sharply when considering problems of the Third World. The ‘human rights’ discourse makes universal normative claims about basic entitlements of all human beings. The reality of the world is rather different with wide disparities in economic, social, cultural and political freedoms. D’Souza’s talk will examine the underlying the reasons for the disconnect between the normative claims in human rights discourses and the realities for millions of people around the world. It will highlight the role of law and institutions and liberal philosophy and political theories on which modern law is based.

Radha D’Souza is a Professor of International Law, Development and Conflict Studies at the University of Westminster (UK). Before joining the academia she practiced law in the High Court of Mumbai in the areas of labour rights, constitutional and administrative law, public interest litigation and human rights. D’Souza works as a writer, critic and commentator. She is a social justice activist and worked with labour movements and democratic rights movements in her home country of India as an organizer and activist lawyer. Here research interests focus on the Third World and include comparative philosophy, social theory, colonialism and imperialism, resource conflicts and socio-economic and political freedoms. She is the author of What’s Wrong with Rights? Social Movements, Law and Liberal Imaginations (2018) and Contextualising Interstate Disputes Over Krishna Waters : Law, Science and Imperialism (2006) and many other journal articles, book chapters and essays. Together with Dutch artist Jonas Staal she is co-producer of the performative art exhibition Court for Intergenerational Climate Crimes which was hosted by Framer Framed in Amsterdam.

19.15—20.00 (online)

A new approach to an old problem

We believe many things, and we all want our beliefs to be based on good reasons. Even people who believe that the earth is flat, or that 9/11 was an inside job, do their best to cite what they think are good reasons for their beliefs. But what is a reason, and what counts as a good reason? These questions lead to the Regress Problem, highlighted by Laurence Bonjour in 1985 as “perhaps the most crucial in the entire history of knowledge”. In this talk we explain why the problem was resistant to solutions, and we offer a new approach.

20.30—21.15

Quiet Please: Metaphysician at Work

In this talk Lukas Skiba will say a lot about why not saying anything may be the best response to some ancient metaphysical puzzles. He will be drawing on insights from Gottlob Frege, Ludwig Wittgenstein and Ronan Keating.

23.15—00.00

Betekenis van de baby

Het is opvallend hoe de baby met geschreeuw en gehuil zijn tentakels uitspreidt en de mapa verovert; des te stuitender is de machteloosheid van deze kleine tiran. Hij kan niet eens schermen met woorden – hooguit brabbelen. “There’s no such thing as a baby,” is de beroemde these van D.W. Winnicott. In eerste instantie is er de baby-mapa-unit, en de loskoppeling – de geboorte van het individu – is een pijnlijk, lang uitgerekt proces. Wat te doen als mapa niet thuisgeeft, en de paniek dreigt toe te slaan? Ontkoppeling, aldus Winnicott, vraagt om koppeling met een ‘overgangsobject’ (transitional object). ‘Zie, Ik maak alles nieuw,’ zijn dan niet de woorden van God, maar van Teddy. Want Teddy bood troost, lang voordat er een hemel bestond.

22.15—23.00

Change-Ability for a World in Flux

Klimaatverandering, afbrokkelende sociale cohesie en uitstervende diersoorten vragen om collectieve gedragsverandering, ze vragen om wat Erik Rietveld ‘Change-Ability’ noemt. Change-Ability is de vaardige coördinatie met een snel veranderende wereld. Onze tijd vraagt ook veranderingsvaardigheid van de humanistische filosofie die gewend is het denkende individu
centraal te stellen. Vanuit mijn Change-Ability-perspectief is het cruciaal om de mens niet langer te zien als verheven boven andere levende wezens, maar in een wederzijdse relatie te denken met de aardse leefruimte waarin alle aardbewoners zijn gesitueerd. Het “Change-Ability Conceptual Framework” (CAF) dat Rietveld tijdens zijn nieuwe NWO VICI-onderzoeksproject ontwikkelt, neemt de leefomgeving als startpunt voor een filosofie die de ecologische niche serieus neemt. Met dit conceptuele kader wil Rietveld ook de kunsten, geesteswetenschappen, sociale wetenschappen en levenswetenschappen in staat stellen om beter samen te werken op het gebied van collectieve gedragsverandering. Aan de hand van enkele gebouwde toekomstbeelden van RAAAF laat Rietveld zien wat de kracht van verbeelding en beeldende kunst is bij het verkennen van mogelijke toekomsten.

20.00—20.30

Cyborgs drinken geen natuurwijn

In de landbouw, met betrekking tot ons eten, wordt vaak een tegenstelling geschetst tussen natuur en technologie. Technologie wordt daarbij gedemoniseerd en natuur verheerlijkt. Landbouw is bij uitstek de plek waar de grenzen tussen natuur en technologie vaag zijn. Het vervagen van die grenzen beschrijft bioloog, filosoof, en wetenschapshistoricus Donna Haraway in 1985 in A Cyborg Manifesto. Volgens Haraway is de cyborg niet alleen een sciencefictionfiguur: het is een sociale realiteit die zichtbaar wordt in technologische en culturele ontwikkelingen in de late twintigste eeuw. Wij zouden cyborgs zijn. In deze alternatieve cyborgwereld zijn mensen niet meer bang om tweedelingen, zoals man-vrouw, natuur-cultuur, mens-dier, in zichzelf te omarmen. Door de vervaging van de grenzen van ons denken ontstaat de mogelijkheid om een nieuwe interpretatie te geven van de manier waarop wij in de wereld zijn.

22.15—22.45

Tussen veroordelen en vrijpleiten: een morele middenweg voor de omgang met psychiatrische patiënten

Rosa Rooduijn rondt dit jaar haar master filosofie af, waarin ze zich vooral heeft gespecialiseerd in het grensgebied tussen filosofie en psychiatrie. In de geschiedenis van de psychiatrie zien we vaak een tweedeling in de manier waarop er naar mensen met psychiatrische stoornissen gekeken wordt: óf er heerst een moreel model waarin mensen met psychische stoornissen moreel verantwoordelijk voor en schuldig aan hun gedrag worden bevonden, óf er heerst een biomedisch model, waarin mensen met psychische stoornissen vrijgepleit worden van schuld, maar waarbij verantwoordelijkheid met het badwater wordt weggegooid. Het wegnemen van verantwoordelijkheid brengt echter de nodige problemen met zich mee. Rosa’s lezing gaat over een nieuw moreel kader – “responsibility without blame”, ontwikkeld door Hanna Pickard – en de manier waarop dat in de psychiatrie zou kunnen worden toegepast.

19.30—20.00

In de grote hal van kunstacademie Central Saint Martins in Londen hing dit jaar een schilderij van Manyi Takor, met daarop de tekst ‘my identity is fluid because I am only ever the present.’ De vertaling van deze zin luidt vervolgens; ‘mijn identiteit is vloeibaar, omdat ik alleen maar altijd het heden ben.’ Tegenwoordig is het denken over een vloeibare identiteit niet uitzonderlijk. Maar hoe kan iemand altijd het heden ‘zijn?’ En waarom schrijft Takor dat ze een vloeibare identiteit heeft omdat ze alleen maar altijd het heden is? Voor de kunstenaar lijkt het zijn van een voortdurend heden de mogelijkheidsvoorwaarde van een fluïde identiteit. In het essay, voorgedragen door Floris Burgers, onderzoekt Huiskens de filosofische implicaties van deze veronderstelling in dialoog met andere denkers, van Heraclitus tot Zygmunt Bauman.

20.00—20.30

Apology: An Aporetic Dialogue

The thesis of this proposed paper is that Plato’s Apology is an aporetic dialogue. The aporia of the Apology has to do with the term ‘justice.’ Drawing from Hesiod’s observations as to the ambiguity of the term ‘justice’ (dikē), I argue that the same type of ambiguity is being exploited by Socrates in the Apology. It is traditionally the case in Plato’s aporetic dialogues that Socrates’s interlocutor(s) is the one to be reduced to a state of aporia. I argue that the jury plays a dual function acting both as Socrates’ audience and interlocutor, and that they find themselves at an impasse (aporia) as to what is justice.

One of the main questions of this paper is ‘what is a dialogue?’ with the aim of assessing whether direct dialogue is necessary for a given Platonic piece to legitimately be called a ‘dialogue’. From this question I move on to the relationship between aporia and dialogue generally but more specifically as it is seen in the Platonic Corpus. At this stage there are two options if one wants to maintain the thesis that the Apology is an aporetic dialogue: namely, either we are faced with a Heraclitean style of aporia, where dialogue is not necessary for aporia; or, the Apology is a type of dialogue. I shall argue that the latter is in fact the case in that it serves the same goals and has the same effects as the Dialogues that involve direct dialogue and are traditional accepted as aporetic.

21.30—22.00

Hannah van Binsbergen (1993) is dichter en schrijver. Ze studeerde filosofie aan de UvA. In 2016 debuteerde ze met de bundel Kwaad Gesternte (bekroond met de VSB poëzieprijs). In 2020 verscheen haar romandebuut Harpie, waarover de Groene Amsterdammer schreef dat het ‘een geschenk aan de lezer’ is. Kokanje, Van Binsbergens nieuwste dichtbundel, verschijnt in juni.

20.45—21.15

Anneke Brassinga werd aan de Universiteit van Amsterdam opgeleid tot literair vertaler en publiceerde vanaf 1975 vertalingen van onder meer Orwell, Wilde, Forster, Nabokov, Diderot, Rousseau, Saint-Simon, Melville, Broch, Plath, Beckett. Sinds 1987 publiceert ze proza en poëzie bij uitgeverij De Bezige Bij. Vele prijzen vielen haar ten deel, waaronder de P.C. Hooft-prijs 2015.

23.30—00.00

Marthe van Bronkhorst schrijft crossovers tussen poëzie, interactief theater, spoken word en proza, is schrijver en neuropsycholoog en studeerde aan de VU en Harvard Medical School. Ze werkt aan een roman over duikers met heimwee bij uitgeverij De Geus.

00.15—01.00

De eindkrak is het tegenovergestelde van de oerknal. Het einde van het heelal in een korrelige foto. Eindkrak is orankastank, overal snoertjes, brullend staal, één flexatoon, elektrastoemp, ultra slow roll, warrig. Maar ook heel dansbaar. Kom en kraak een barst in je bottines. Daarna is alles weer nieuw. Speciaal voor DRIFT in samenwerking met Pulse Ensemble.

23.30—00.15

Het Nederlandstalige pop-extravaganza alter-ego van Elias Elgersma (bekend van The Homesick en Yuko Yuko). In 2020 bracht de in Groningen gevestigde muzikant zijn eerste albums ‘Buitenspel’ en ‘De Rat’ uit, gekenmerkt door eigenaardige en zelfreflectieve nederpop liedjes over vriendschap en slechte gewoontes. In maart 2022 bracht de markante vocalist zijn album ‘Hoofdpersoon’ uit, geïnspireerd door artiesten als
MAM, The The, en Kate Bush.

01.00—02.30

Radio Sumatra maakt nachtradio om terug te luisteren. In hun online show draaien ze de nummertjes waar ze warm, emotioneel, of gelukkig van worden. Meestal zijn ze alleen te vinden in hun favoriete café met meer dan honderdvijftig soorten speciaalbier, maar speciaal voor DRIFT zetten ze de microfoon uit, trekken ze de stoute schoenen aan en komen ze het podium in Cinetol op stelten zetten. Verwacht een set vol dansbare verrassingen die barsten van de levenskunst.

22.30—23.15

De zangers van het Pulse Ensemble zingen Oude Muziek op basis van zowel historische bronnen als eeuwenoude, levende tradities, die worden gevonden in verschillende delen van Europa. Het repertoire bestaat uit kerk- en volksmuziek in hete, ronkende en krakende uitvoeringen waar rook en kruidige geuren van opstijgen. Willem Peek en Ernesto Schuddeboom van het Pulse Ensemble zingen in wisselende samenstellingen en brengen voor deze gelegenheid een bont gezelschap van muzikanten met zich mee:

Ilari Anemaet
Philippe van Dordrecht
Koen Leenaers
Ringo Maurer
Boris Post
Merel Spruit

Vijf jaar geleden studeerde ze af aan de kunstacademie in Den Haag. Voor haar huidige studie aan de Universiteit van Amsterdam heeft ze zich verdiept in wiskunde en architectuur. Ze ziet haar kunst als een eindeloos onderzoek naar de gedetailleerdheid van de immense bebouwde omgeving. Hoe wordt deze continue gewijzigd, gesloopt en vernieuwd? In hoeverre zoeken wij controle en hebben wij de regie? Wat voor verhaal vertellen de materialen zelf?

19.15—00.00

Anna Hijmans is een interdisciplinaire kunstenaar met een focus op interactieve installaties. Met een mengsel van (kunst)geschiedenis en sprookjes formuleert ze een uniek magisch realisme dat de grenzen van werkelijkheid en onwerkelijkheid overschrijdt en het tijdperk van het Antropoceen verkent.

19.15—00.00

Gijsje Mulder zit in het afstudeerjaar van Fine Art and Design in Education aan de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht. In haar werk houdt ze zich vanuit een posthumanistisch perspectief bezig met de relatie tussen mens, natuur en technologie. Haar films komen op associatieve, onderzoekende manier tot stand en hebben raakvlakken met magisch realisme, science fiction en conceptuele videokunst. Een leidende vraag in haar meest recente werk is hoe je als maker verantwoord films kunt maken in tijden van / over de klimaatcrisis.

Gedurende de avond zal er in de tuin van Cinetol een breed scala aan kunstenaars te bewonderen zijn die, samen en alleen, de nieuwe wereld zullen vormgeven. Op haar accordeon speelt zangeres Cato Fluitsma diepzinnige nummers met een wijsgerige blik. Kyllian Opdam en Luc Coenen brengen theater en de kunst van het jongleren samen in een daverend optreden. Patrick Bakkenes en Freek Zwanenberg verzorgen een interactieve, poëtisch-muzikale show. Ringo Maurer is eigenlijk pianist, maar bespeelt met eenzelfde handigheid ook andere instrumenten, zoals de concertina, en wil er soms ook nog wat bij zingen.